Geri Dönüş    

A.Ü. Tıp Fakültesi
Prof.Dr. Recep Akdur, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı, Halk Sağlığı

 Ankara OSTİM'deki patlamalardan sonra arama kurtarma çalışmalarının uzaması üzerine Olası İstanbul  depremine karşı apartman, işyeri ve sokak komiteleri kurulmasını öneren açıklamam çok ilgi gördü.

   

ANKARADAKİ FACİANIN ANIMSATTIĞI İSTANBUL DEPREMİ

Prof.Dr.Recep Akdur

   -Ankara’da 19 can alan faciadan sonra, patlama olan iki binadaki arama kurtarma çalışmalarında onlarca profesyonel insan çalıştı. Buna rağmen, arama kurtarma çalışmaları 24 saatten uzun sürdü

 -İstanbul her geçen yıl depreme biraz daha yaklaşıyor. Öngörülere göre; 22 bin bina yerle bir olacak, 100 binden fazla bina ise ağır hasar görecektir. Enkaz altında kalanlara ne profesyonel ekip ne de ekipman yetişebilecektir.

- Herkes kendini, yakınlarını ve komşusunu kendi imkanları ile kurtarmak zorunda.

 

- BİR ANA ÖNCE İSTANBULDAKİ TÜM BİNA VE İŞ YERLERİNDE DEPREM KOMİTESİ OLUŞTURULMALIDIR

 

- İstanbul depremi her geçen yıl daha da yaklaşıyor. Depremden sonra arama ve kurtarma çalışmalarında ilk 24 saat çok önemli. Dışarıdan gelecek ekiplerin bundan daha kısa sürede ulaşması olanaksız. Bir an önce işyerlerinde, apartman ve sokaklarda deprem komiteleri kurularak, kurtarma planları yapılmalı, tatbikatlar ile komşular birbirine yardım için hazır hale gelmelidir. 

 

Metropol depremlerinden sonra,  dışarıdan gelen ekiplerin olay yerine  ulaşması genellikle 24 saatten daha uzun bir zaman alıyor. Bu ekiplerin olay yerine ulaşıldıktan sonra arama kurtarma yapması, yerel ekiplere göre çok daha zor. Özellikle büyük çaplı depremlerde insanlar uzunca bir süre kendisi, yakınları ve komşuları ile baş başa kalmak zorunda. Buna karşılık enkaz altında 24 saatten daha uzun süre hayatta kalma şansı ise çok zayıftır ve ilk 24 saat içinde enkaz altından çıkarılamayanların yüzde 85-90'ı hayatını kaybediyor. Bu nedenle de arama kurtarma çalışmalarında ilk 24 saat çok büyük bir önem taşıyor. Bu zamanın bir dakikasının bile israf edilmemesi gerekiyor.

İstanbul’da her geçen yıl deprem zamanı daha da yaklaşıyor. Öngörülere göre; aynı anda 22 bin bina yerle bir olacak, 100 binden fazla bina ise ağır hasar görecektir. Enkaz altında kalanlara ne ekip nede ekipman yetişebilecek. Bugüne kadar olan depremlerde, kurtarılabilenlerin büyük çoğunluğunu, aile komşu ve çevreden yetişenler komşular tarafından enkaz altından çıkarılanlar oluşturuyor.

 Ailenin komşuların, iş arkadaşlarının birbirine yardım etmeye hazır olabilmeleri için, tüm apartman ve sokaklarda komiteler kurulması, kurtarma planları yapılması,  tatbikatlar yapılarak komşuların birbirine yardım için hazır hale getirilmesi hayati önem taşıyor.

 

KOMİTELERİN KURULMASINA BELEDİYELER ÖNCÜLÜK ETMELİDİR
-Apartman ve sokak komitelerinin oluşması için belediye ve il idareleri kılavuzluk yapmalıdır.
-Bina sakinleri, yönetici ya da seçecekleri bir kişinin başkanlığında toplanarak deprem konusunu ayrıntılı bir biçimde konuşmalı, konut ve iş yeri temsilcilerinden oluşan bir deprem komitesi kurmalıdır. Bu komite kendi arasından bir başkan ve iki yardımcı seçmelidir.
-Deprem komitesi, deprem için yapılacak işleri içeren bir plan hazırlamalıdır. Bu planda, her bina için güvenli bir toplanma bölgesi belirlenmeli ve bu yer tüm bina sakinlerine duyurulmalıdır. Tüm bina sakinleri yer sarsıntısından sonra burada toplanmalıdır.
-Binanın depremden etkilenmeyecek bir yerinde, örneğin bahçenin güvenli bir köşesinde deprem sandığı ya da kulübesi oluşturulmalı, burada kazma, kürek, keski, balyoz, çekiç, kriko gibi kurtarma araç ve gereci bulundurulmalıdır.


-Bina komitesi, binadaki her daire ya da her birimin ve tüm diğer bağımsız kullanım alanlarının, ayrıntılı bir krokisini çizmelidir.
-Her dairede ya da iş yerinde kaç kişi yaşadığı ya da çalıştığı ve bunların yerleşim planı, odalarda ve diğer kapalı birimlerde kimlerin kaldığı ve buradaki yatakların, oturma yerlerinin, iş masalarının ve diğer eşyaların hangi pozisyonda bulundukları bu kroki üzerine açık bir şekilde işlenmelidir.
-Buralarda hasar meydana gelmesi ve içerde insan kalması halinde en uygun yaklaşım ve kurtarma biçiminin ne olacağı düşünülmeli, araştırılmalı ve bu krokiler üzerine yazılmalıdır.
-Aile ya da iş yerlerinin kendileri için hazırlamış oldukları planlar bina komitesince gözden geçirilmeli, bu planlar ile bina planı arasında uyum sağlanmalıdır. Gereğinde aile ve iş yerlerine kendi planlarını yapma konusunda rehberlik yapılmalı ve yardımcı olunmalıdır.
-Bina komitesi belli aralıklarla bir araya gelerek konuyu gözden geçirmeli ve görüşmelidir.
-Koridor ve merdiven boşluklarında risk yaratan ve binanın boşaltılmasına ya da tahliyesine engel olan yapı ve eşya gibi şeyler ortadan kaldırılmalıdır.
-Bina ayrıntılı olarak incelenerek depreme karşı olabildiğince güvenli bir hale getirilmelidir. Binanın fizik yapısı, elektrik, su ve gaz şebekesi risk yaratmayacak ve yer sarsıntısı durumunda kolayca devre dışı kalacak düzeneklerle donatılmalıdır. Bu konuda ilgili kurumlara gerekli incelemeler yaptırılarak teknik bilgi ve yardım alınmalıdır.
-Apartman sakinleri zaman zaman bir araya gelmeli, apartman planı tekrar tekrar gözden geçirilmeli ve bina sakinlerinin olaya hazırlıklarının en üst düzeyde olması sağlanmalıdır.
-Bina sakinlerinden kimin sokak komitesi sorumlusu olacağına önceden karar verilmelidir. Bina komitesinde görevlendirilecek kişilerin ikişer yedekli olmasında büyük yarar vardır.
-Deprem sonrası ilk fırsatta aile ve iş yeri temsilcileri bina toplanma bölgesinde bir araya gelmeli ve tüm komşuların durumu değerlendirilerek içerde ya da enkaz altında kalan olup olmadığı soruşturulmalıdır. Şayet böyle bir durum varsa apartman kurtarma araçlarının bulunduğu yerdeki araç gereçler alınarak derhal kurtarma işlemlerine başlanmalıdır.
-Kurtarma işleminde, daha önce kararlaştırılmış olan yaklaşım ve kurtarma biçimi unutulmamalıdır.
-Bu arada sokak komitesi ile iletişim kurmakla görevlendirilmiş olan kişi, sokak toplanma yerine giderek komiteye apartman hakkında bilgi vermeli ve gereğinde onlardan yardım istemelidir.''



     SOKAKLARIN AYRINTILI KROKİLERİ HAZIRLANMALIDIR


     Tüm sokaklarda, sokak afet planına ve örgütlenmeye gerek vardır.  Bunun için sokakta bulunan tüm binaların yöneticileri ya da belirleyecekleri bir kişiden oluşan sokak deprem komitesi oluşturulmalıdır.

Komite bir araya gelerek kendi aralarında bir başkan ve iki başkan yardımcısı seçmelidir. Her binadan sokak komitesine seçilecek kişilerin ikişer yedekli olmasında büyük yarar vardır. Sokak komitelerinin sık sık toplanarak konuyu ayrıntılı bir biçimde değerlendirmeli, deprem risk ve süreçlerini göz önünde bulundurarak ayrıntılı bir sokak deprem planı hazırlamalıdır.


-''Sokak komiteleri, deprem sırasında toplanacakları bir toplanma yeri belirlemelidir. Bunun için sokaktaki park yeri, okul ya da sağlık kurumu bahçesi gibi açık alanlar  tercih edilmelidir.


-Sokak komiteleri belli aralıklarla bir araya gelmeli, kurtarma planı tekrar tekrar gözden geçirilmeli ve zaman zaman tatbikatlar yapılarak sokak sakinlerinin olaya hazırlıklarının en üst düzeyde olması sağlanmalıdır.


-Komite, sokağın ayrıntılı bir krokisini hazırlayarak sokaktaki riskli binalar ve yapıları saptamalı ve kroki üzerinde işaretlemelidir. Bu yapılar için yapılabilecek işlemler tartışılarak olanaklı düzeltmeler yapılmalı ve önlemler alınmalıdır.


-Sokaktaki binaların kendi afet planlarını yapmaları konusunda rehberlik yapılmalı, onların afet planları gözden geçirilerek sokak planı ile uyumluluğu sağlanmalıdır.

-Sokak komitesi, deprem sonrasında derhal sokak toplanma yerinde toplanmalı ve bir sokak kriz masası oluşturarak çalışmaya başlamalıdır.


-Olaydan sonra sokak toplanma yerine gelen bina temsilcilerinden sokaktaki hangi yapıda ya da binada hasar olduğu, enkaz altında insan bulunup bulunmadığı araştırılarak hızlı bir değerlendirme yapılmalı, bunlar için derhal kurtarma ekipleri oluşturulmalı ve yardım ulaştırılmalıdır. Bu değerlendirme sokaktaki tüm binaları, özellikle de riskli yapıları içermelidir.


-Sokak değerlendirmesi biter bitmez sokak komitesi tarafından seçilmiş kişi mahalle toplanma bölgesindeki kriz masasına giderek sokak hakkında bilgi vermelidir.

-Sokak komitelerinin toplanma bölgeleri aynı zamanda dışarıdan gelecek arama kurtarma ekiplerinin de geleceği ve yönlendirileceği yerler olmalıdır.


-Sokak komiteleri, arama kurtarma işleri yanında kimsesiz kalan çocuk ve yaşlıların gözetiminden de sorumlu olmalıdır. Bu amaçla hazırlanacak planlarda kimsesiz kalacak yaşlı ve çocukların bakılıp korunacağı yerler de düşünülmelidir.''